KAP bildirimlerini yorumdan arındırmak
Borsa İstanbul'da her gün “yeni iş ilişkisi” bildirimleri düşer. Hangisi şirketin cirosuna göre gerçekten büyük, hangisi gürültü — bunu ayırt etmek için deterministik bir boyutlandırma katmanı kurduk. Sistem tahmin üretmez; ölçer, kaynağını gösterir, emin olmadığında susar.
01 · PROBLEM
Aynı haber, iki şirkette bambaşka anlama geliyor
500 milyon TL'lik bir sözleşme, cirosu 200 milyar TL olan bir holding için gürültü; cirosu 2 milyar TL olan bir taahhüt şirketi için şirketi yeniden fiyatlandıran bir olaydır. KAP metinleri bu bağlamı vermez: tutar bazen açıklanır bazen açıklanmaz, karşı taraf bazen isimlendirilir bazen “ticari sır” denir, ilk bildirim ile güncelleme aynı biçimde görünür.
Bireysel yatırımcı bu farkı elle çıkaramaz. Sonuç: en çok bağıran başlık en çok ilgi görür, oranı büyük olan sessiz bildirim gözden kaçar.
02 · MİMARİ
LLM çıkarır, deterministik kod ölçer, kapı arada durur
Hattın tamamı deterministik değil ve bunu gizlemenin anlamı yok: serbest metinden tutar çıkarmayı bir dil modeli yapıyor. Kritik olan modelin nereye karışmadığı — aritmetiğe, kur çevrimine ve skora hiç dokunmuyor.
- Toplama. KAP'ın “yeni iş ilişkisi” bildirimleri çekilir, ham metin değiştirilmeden arşivlenir.
- Çıkarım (LLM). Katmanlı yönlendirme: işlerin çoğu küçük modelde, şüpheli olanlar büyüğe yükseliyor. Modelin tek işi metinden tutar, para birimi ve kalem tipi okumak.
- Kapı A. Şemada her sayı için birebir alıntı zorunlu; alıntı ham metinde bulunamıyorsa çıkarım reddedilir. Bu, modelin bir sayıyı “hatırlamasını” imkânsız kılar.
- TTM eşleme. Bildirim anında kamuya açık olan son dört çeyreğin hasılatı bağlanır; sonraki finansallar geriye uygulanmaz.
- Kapı B. Hesaplar koştuktan sonra tutarlılık denetimi: oran eşiği aşarsa, kur bulunamazsa ya da aynı tutar iki para biriminde tekrarlanıyorsa bildirim elle incelemeye düşer.
- Skor ve dağılım. Oran logaritmik ölçeğe alınır, güvenilirlik çarpanıyla düzeltilir. Benzer bildirimlerin geçmiş tepkisi ayrı bir panelde, medyan ve çeyrekliklerle verilir.
03 · KARARLAR
Üçü de “daha az söyle” yönünde
Emin olmadığında boş bırak
Tahmini tutar üretmek, kullanıcıya olmayan bir kesinlik satmak demekti. Tutar ya da payda yoksa skor da yok — kart bunun yerine net bir rozet gösteriyor. Şu an arşivin %19,4'i (116 bildirim) bu durumda ve bu bir eksiklik değil, ürünün duruşu.
Tek sayı yerine dağılım
613 bildirimlik örneklem tekil getiri tahminini taşımıyor — ölçtük: tüm sinyaller 3 günlük tepkinin %6,4'ünü açıklıyor. Bu yüzden Modül C medyan ve çeyreklik aralığını, örneklem boyutuyla birlikte gösteriyor.
Skor ile tahta kalitesi ayrı kalsın
Spekülasyon geçmişini skora karıştırmak, iki farklı riski tek sayıya gömerdi. Modüller bağımsız duruyor: büyük bir iş kirli bir tahtada da olabilir.
04 · ÖLÇÜLEN SONUÇ
Skoru kendi iddiasına karşı sınadık
Bir skor üretmek kolay; onun bir şey ölçtüğünü göstermek zor. Skorun iddiası dar olduğu için — “bu bildirim şirketin kendi ölçeğine göre büyüktür”, “hisse yükselecek” değil — sınav da getiri değil işlem hacmi üzerinden kuruldu.
- Bildirimler materyal olay. Bildirim günü işlem hacmi normalin %47,3 üzerine çıkıyor ve etki beş günde sönüyor.
- Bilgi resmî açıklamadan önce hareket ediyor. Hacim, bildirimden dört gün önce yükselmeye başlıyor.
- Skor bir getiri tahmini değil — ve gerçekten değil. İşaretli getiriyle ilişkisi sıfır. İddia ile ölçüm örtüşüyor.
- Ölçü spekülatif tahtalarda kırılıyor. Skorun piyasa ilgisiyle ilişkisi temiz tahtalarda var, sık limit gören tahtalarda kayboluyor. Bu yüzden tahta bayrağı süs değil, panelin geçerlilik koşulu.
- Kendi eşiklerimizden biri çürüdü — ve düzeltildi. %1 tabanının altındaki bildirimlerde de hacim anlamlı biçimde artıyordu; yani formül bir grup gerçek olayı “olay değil” sayıyordu. Taban %0,25'e indirildi, skoru sıfırlanan bildirim sayısı 62'den 7'ye düştü. Ölçek kaydığı için kademe eşikleri de birlikte taşındı.
Bulguların tamamı, sağlamlık sınavları ve sınırlar araştırma notunda. Analiz betikleri repoda; veritabanının açık bir kopyası yayımlanana kadar yeniden üretmek için veritabanı erişimi gerekiyor.
05 · DENETLENEBİLİRLİK
Her sayının yanında ham cümlesi duruyor
Çıkarılan her tutarın kaynak cümlesi saklanıyor ve arayüzde gösteriliyor; tek tıkla KAP'taki orijinal bildirime gidip sayıyı doğrulayabilirsiniz. Dil modelinin çıkarımı bir kez yapılıp saklanıyor; kur, oran ve skor bu saklı çıkarımdan her seferinde aynı sonucu veriyor.
Hüseyin Dinçer — proje tasarımı, kapsam ve metodoloji kararları, veri hattı mimarisi, arayüz tasarımı ve tüm karar onayları.
Claude (Opus 5) — uygulama, istatistiksel analiz ve yazım. Depoda ortak yazarlık Co-Authored-By ile işaretli.
Proje eğitim amaçlı kişisel bir araştırmadır. Skorlar kamuya açık KAP metinleri ve finansal tablolar üzerinden hesaplanır; hiçbir alım-satım önerisi içermez.