Rakamlar nereden geliyor, nasıl denetleniyor?

Şirket sayfası üç soruyu cevaplıyor: büyüyor mu, verimli mi, önünde ne var. Rakamlar şirketin KAP'taki finansal raporlarından ve KAP bildirimlerinden geliyor; cevap cümlelerini program sabit şablonlarla kuruyor. Aşağıda her cevabın nasıl hesaplandığı, nasıl denetlendiği ve neyi söylemediği var.

Büyüyor mu?

Son finansal rapordaki satışı (ciro) geçen yılın aynı dönemiyle karşılaştırıyoruz. Yüksek enflasyonda şirketler raporlarını enflasyon muhasebesine (TMS 29) göre hazırlıyor: geçen yılın rakamı da raporun tarihindeki parayla yeniden yazılıyor. İki rakam aynı paranın değeriyle olduğu için aradaki fark enflasyonun üstündeki büyüme; buna enflasyondan arındırılmış (reel) büyüme diyoruz.

En az %5 artışa “büyüyor”, en az %5 azalışa “küçülüyor”, arasına “yerinde sayıyor” diyoruz.

Düzeltmenin yapıldığını, raporun geçen yıl sütununu geçen yılın kendi raporuyla karşılaştırarak doğruluyoruz. Rapor enflasyona göre düzeltilmemişse ya da geçen yılın raporu arşivimizde yoksa büyümeyi yazmıyoruz: düzeltilmemiş karşılaştırmada fiyat artışı büyüme gibi görünür.

Örnek: ASELS, şirket sayfasındaki cevap

Evet, büyüyor. 2026'nın ilk dokuz ayında satışları, geçen yılın aynı dönemine göre enflasyondan arındırılmış olarak %28,5 arttı.

ASELS sayfasında aç →

Verimli mi?

Kârlılığı satıştan kalan kâr payıyla ölçüyoruz: sattığı her 100 liradan, satılan malın ya da hizmetin maliyeti ve faaliyet giderleri (pazarlama, genel yönetim, Ar-Ge) düşülünce kalan kâr. Raporun diliyle brüt kâr eksi faaliyet giderleri.

Raporun “esas faaliyet kârı” satırı buna satış dışı “diğer” gelir ve giderleri de ekler: müşteri ve tedarikçi hesaplarındaki kur ve vade farkları, karşılıklar ya da teşvikler gibi. Bu kalemler dönemden döneme çok oynayabildiği için hükmü satıştan kalan kâr payıyla veriyoruz; iki ölçü 1 puandan fazla ayrışırsa bunu ayrıca söylüyoruz.

Pay, geçen yılın aynı dönemine göre 1 puandan fazla düşmezse “koruyor”, en az 1 puan artarsa “artırıyor” diyoruz. Satıştan kâr kalmıyorsa cevap “hayır”; satış büyürken pay 1 puandan fazla düşüyorsa “kısmen”. Bu payı henüz ayrı hesaplamadığımız şirkette hüküm rapordaki faaliyet kârı marjıyla veriliyor ve sayfa bunu söylüyor.

Satıştan net kâra

Şirket sayfası satıştan kalan kârdan net kâra giden yolu adım adım gösteriyor: satış dışı “diğer” gelir ve giderler, rapordaki faaliyet kârı, yatırım faaliyetleri ve diğer kalemler, net finansman, enflasyon düzeltmesinin parasal kazancı ya da kaybı, vergi öncesi kâr, vergi ve net kâr. Bu köprü yalnız raporun kalemleri toplamı tuttuğunda çiziliyor.

Enflasyon muhasebesinde borcu olan şirket, borcun gerçek değeri eridiği için kâğıt üzerinde kazanç yazar; bu kazanç nakit değildir. Köprünün üstünde sayfa, net sonucun satıştan mı yoksa bu tür kalemlerden mi geldiğini ayrıca söylüyor.

Örnek: ASELS, şirket sayfasındaki cevap

Evet, satıştan kalan kâr payını koruyor. Satıştan kalan kâr payı 2026'nın ilk dokuz ayında %21,6: sattığı her 100 liradan, malın maliyeti ve faaliyet giderleri düşülünce 21,6 lira kâr kaldı.

ASELS sayfasında aç →

Önünde ne var?

KAP'a yeni iş bildirimi olarak gelen işleri şirketin bir yıllık satışına göre ölçüyoruz. İşin tutarını bildirimin metninden bir dil modeli okuyor (nasıl denetlendiği aşağıda). Döviz tutarları duyuru günü TCMB döviz alış kuruyla TL'ye çevrilip şirketin son 12 aylık satışına bölünüyor.

Son 12 aylık satış, bildirim anında KAP'ta yayınlanmış raporlardan kuruluyor: son yıllık satış, artı bu yılın ara dönemi, eksi geçen yılın aynı ara dönemi. Enflasyon muhasebesi uygulayan şirkette eski dönem, şirketin kendi raporlarından okunan oranla son raporun tarihindeki paraya yaklaşık olarak taşınıyor; TMS 29'a geçiş yılında resmî TÜFE kullanılıyor. Sonradan yayınlanan rapor, geçmişteki bir bildirimin hesabını değiştirmiyor.

Bir yıllık satışın %5'inin altındaki iş rutin, %5 ve üstü önemli, %15 ve üstü mega iş sayılıyor.

Ne sayılıyor, ne sayılmıyor

Aynı iş önce ihale, sonra sözleşme olarak duyurulduysa bir kez sayılıyor.
Şirket aynı işin yeni ya da nihai toplamını sonradan duyurursa yalnız artış sayılıyor.
Toplam sözleşme bedeli (projenin önceki işlerle birlikte birikmiş tutarı) yeni iş sayılmıyor.
Sonradan feshedilen iş sayfada görünür kalıyor ama hiçbir toplama girmiyor.
Tutarı açıklanmamış ya da satışı bilinmeyen bildirimde büyüklük hesaplanmıyor.
Satış KDV hariç. Bildirimdeki tutar KDV dahilse oran KDV kadar büyük görünür; hat bunu ayıklamıyor, ama bildirimin kanıt sayfası tutarın KDV dahil olduğunu açıkça yazıyor.

Şirket sayfasında son 12 ayda duyurulan işler toplanıyor. Bu toplam şirketin elindeki bütün işler (bakiye sipariş) değil; şirketin sözleşmeleri hakkında kendi söyledikleri, varsa, faaliyet raporundan alıntıyla sayfada duruyor.

Şirketin kendi sözleri

Bölümün altındaki cümleler şirketin faaliyet raporundan birebir. Cümleleri bir dil modeli seçiyor; yorum, özet ya da çeviri yazmıyor. Program her cümlenin raporda aynen geçtiğini kontrol ediyor, geçmeyeni atıyor.

Örnek: ASELS, şirket sayfasındaki cevap

Duyurulan işlerin toplamı 722,8 milyar TL; son 12 aylık satışı 252,9 milyar TL.

ASELS sayfasında aç →

Kanıt ve doğruluk

İşin büyüklüğü sınamada 50 bildirimin 49'unda doğru okundu.¹

Yapay zekâ sitede iki iş yapıyor: KAP bildiriminden işin tutarını ve karşı tarafı okuyor, faaliyet raporundan cümle seçiyor. Cevap cümlelerini yazmıyor. Modelin okuduğu her şey kodla denetleniyor:

Alıntı şartı. Model her tutarı bildirimin metninden birebir alıntısıyla vermek zorunda; alıntı metinde yoksa çıkarım reddediliyor.
Kapı. 13 kurallı bir kapı çıkarımı metne, aritmetiğe ve anlamına karşı sınıyor: tahmini ihale bedeli (muhammen bedel), tedarikçiye ödenen ya da yatırım için harcanan tutar şirketin geliri sayılmaz. Kapıdan geçemeyen çıkarım daha güçlü bir modele gidiyor; o da geçemezse bildirim elle incelemeye düşüyor ve kararı gerekçesiyle kayda geçiyor.
Gece denetimi. Her iş günü akşamki koşunun sonunda bir denetim yayındaki bütün veriye bakıyor: bugünkü kapının reddedeceği eski bir çıkarım, karar bekleyen bildirim, bağlanmamış olası tekrar, feshedildiği hâlde sayılan iş. Kapının gerilediği ya da karar bekleyen bir bildirim varsa koşu başarısız sayılıyor.
Finansal rakamlar. Arşivdeki 2026 ilk yarı raporlarının hepsini (138 rapor) program ham raporla karşılaştırdı; ayrıca 20 raporun 9'ar ana rakamını (180 rakam) bir Claude ajanı satır satır okudu, 180'i de tuttu.
Şirketin sözleri. Faaliyet raporundan seçilen her cümlenin raporda aynen geçtiğini program kontrol ediyor; geçmeyen atılıyor.
Her rakamın kaynağı açılıyor. Şirket sayfasında her cevabın altındaki “Kanıt” rakamın geldiği rapor satırını ve KAP bildirimini açıyor. Her iş bildiriminin kanıt sayfası tutarın alıntısını, kuru ve hesabı gösteriyor.

Bir denetimin hikâyesi, yani kapının neyi kaçırdığı ve bunun nasıl yakalandığı: Hakkında.

1. Sınama kümesi 50 bildirimden oluşuyor; kümenin doğru cevaplarını Claude Opus 5 bildirimleri tek tek okuyarak kurdu. 10 Ekim 2026'dan önceki bildirimleri okuyan Gemini 3.1 Flash-Lite 47'sinde her şeyi, 49'unda işin büyüklüğünü doğru buldu; sonrakileri okuyan Claude Haiku 5.5 49'unda her şeyi doğru buldu. Ölçüm betiği açık depoda; saklı çıkarımlar üzerinden, dil modeli çağırmadan yeniden koşuyor. ↑

Sitenin söylemediği şeyler

Tahmin yok. Site fiyat tahmini, alım-satım önerisi ya da hedef fiyat üretmez; yatırım tavsiyesi değildir. Bir işin şirket için büyüklüğü hissenin ne yapacağını söylemez.
Duyurulan tutar bir söz. Sözleşmeler çoğu zaman birkaç yıla yayılır, satış ise bir yılın. Karşılaştırma işin şirket için büyüklüğünü söyler, gelecek yılın satışını söylemez.
Ölçülemeyeni yazmıyoruz. Tutar ya da satış yoksa oran yok; rapor enflasyona göre düzeltilmemişse büyüme yok. Uydurma bir paydayla hesaplanan oran, hiç oran olmamasından kötüdür.
“Diğer” kalemlerin içeriğini doğrulamadık. Finansal kalem denetimi yalnız 2026 ilk yarı raporlarında yapıldı. Dipnotlar arşivde yok.
Sözler seçilmiş. Şirketin sözlerini bir dil modeli seçiyor; raporda olup sayfada görünmeyen cümleler vardır.
Karşı taraf, şirketin açıkladığı kadar. Şirket müşterisinin adını vermemişse site de veremez.

Sözlük

Sitede noktalı çizgiyle işaretli terimlerin tanımları; her terimin kendi bağlantısı var.

Büyüme ve enflasyon

Enflasyondan arındırılmış (reel) değişim: Geçen yılın rakamı genel enflasyon oranında raporun tarihindeki paraya taşındıktan sonra kalan değişim; enflasyonun üstündeki ya da altındaki kısmı gösterir, satılan miktarın değişimiyle aynı şey değildir.
TMS 29 (enflasyon muhasebesi): Yüksek enflasyonda şirketin bütün finansal tablolarını, geçen yılın karşılaştırma rakamları dahil, raporun tarihindeki paranın satın alma gücüyle yeniden yazmasını isteyen muhasebe standardı.
Raporun tarihindeki parayla: Raporun tarihindeki paranın değeriyle (ilk yarı raporunda 30 Haziran); sayfanın açıldığı gün değil.

Kârlılık

Satıştan kalan kâr payı: Sattığı her 100 liradan, satılan malın ya da hizmetin maliyeti ve faaliyet giderleri (pazarlama, genel yönetim, Ar-Ge) düşülünce kalan kâr; satış dışı “diğer” kalemler, yatırım, finansman ve parasal kazanç ya da kayıp buna girmez.
Satıştan kalan kâr: Satışlardan satılan malın ya da hizmetin maliyeti ve faaliyet giderleri (pazarlama, genel yönetim, Ar-Ge) düşülünce kalan kâr.
Brüt kâr: Satışlardan yalnız satılan malın ya da hizmetin maliyeti düşülünce kalan kâr.
Faaliyet giderleri: İşi yürütmenin satış maliyeti dışındaki giderleri: pazarlama, genel yönetim ve Ar-Ge.
Marj: Kârın satışa oranı: sattığı her 100 liradan kaç liranın kâr olarak kaldığı.
Puan (yüzde puan): İki yüzde arasındaki fark: %20'den %21'e çıkış 1 puanlık artıştır, %5'lik değil.
Rapordaki faaliyet kârı marjı: Rapordaki faaliyet kârının (esas faaliyet kârı) satışa oranı: sattığı her 100 liradan, satış dışı “diğer” gelir ve giderler de hesaba katılınca kaç liranın kâr olarak kaldığı.
Rapordaki faaliyet kârı (esas faaliyet kârı): Raporun “esas faaliyet kârı” satırı: satıştan kalan kâra satış dışı “diğer” gelir ve giderlerin eklenmiş hâli; yatırım, finansman, parasal kalem ve vergiden öncedir.

Satıştan net kâra

Satış dışı "diğer" gelir ve giderler: Raporun "esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler" satırları: asıl işe bağlı ama satış kârına girmeyen kalemler, örneğin müşteri ve tedarikçi hesaplarındaki kur ve vade farkları, karşılıklar ya da teşvikler olabilir; içeriği şirketten şirkete değişir, ayrıntısı dipnotlarda.
Yatırım faaliyetleri ve diğer: Asıl işin dışında tutulan kazanç ve kayıplar: duran varlık ya da menkul kıymet satışından kâr ve zarar, bunların değer artış ve düşüşleri, temettü ve bazı yatırım getirileri, iştirak ve ortak girişimlerin kârından şirkete düşen pay; içeriği dipnotlarda.
Net finansman: Raporun finansman gelirleriyle finansman giderlerinin farkı; borçlanmanın maliyeti, bazı şirketlerde mevduat getirisi ve kur farkının bir kısmı burada toplanır.
Enflasyon düzeltmesi (parasal kazanç ya da kayıp): Enflasyon muhasebesinin yazdığı, kasaya para girip çıkmayan kalem: nakdi ve alacağı borcundan fazla olan şirket paranın değer kaybı yüzünden kayıp (eksi), borcu fazla olan şirket kazanç (artı) yazar.
Vergi öncesi kâr: Bütün gelir ve giderlerden sonra, vergiden önce kalan kâr.
Vergi ve diğer: Dönemin ödenecek vergisi ile ertelenmiş vergi, varsa durdurulan faaliyetlerin sonucu; ertelenmiş vergi geliri yazıldığında bu kalem kârı artırır.
Ertelenmiş vergi: Muhasebe kârıyla vergi kanununa göre hesaplanan kâr arasındaki zamanlama farkları için bu dönem kaydedilen ama bu dönem ödenmeyen vergi; gelir de olabilir gider de.
Net kâr / net zarar: Dönemin vergi dahil bütün gelir ve giderlerinden sonra kalan sonucu; bağlı ortaklıklardaki diğer ortakların payı da içindedir.
Ana ortaklık payı: Net kârın şirketin kendi hissedarlarına düşen kısmı; bağlı ortaklıklardaki diğer ortakların (azınlığın) payı çıkarılmış hâli.

Yeni iş

Son 12 aylık satış (bir yıllık satış): Son açıklanan finansal rapora kadar geçen 12 ayın satışı; yıllık ve ara dönem raporlarından hesaplanır, enflasyon muhasebesi uygulayan şirkette eski dönem yaklaşık olarak son raporun tarihindeki paraya taşınır.
Son 12 ayda (duyurulan işler): Sayfanın kurulduğu günden geriye 12 ay; bu sürede KAP'a gelen ve tutarı ölçülebilen yeni iş bildirimleri sayılır, satışın 12 ayı ise son finansal raporla biter.
Bir yıllık satışına göre (ciroya oran): Duyurulan işin tutarının şirketin bir yıllık satışına göre büyüklüğü; işler çoğu zaman birkaç yıla yayıldığı için gelecek yılın satışını söylemez.
Tutar artışı (yeni toplam): Şirket daha önce duyurduğu bir işin yeni ya da nihai toplamını açıklayınca işi ikinci kez saymıyoruz; yalnız aradaki artışı toplama ekliyoruz.
TCMB kuru: Döviz tutarlarını TL'ye çevirdiğimiz, Merkez Bankası'nın duyuru günü için yayımladığı döviz alış kuru.
Bakiye sipariş (bekleyen iş): Şirketin imzaladığı ama henüz teslim edip satışa yazmadığı işlerin toplam tutarı; şirketin kendi açıkladığı rakamdır, KAP'taki iş duyurularının toplamı değildir.
Ortanca: Değerler sıraya dizildiğinde tam ortada kalan değer; birkaç uç değer onu oynatmaz.
En çok (en az) iş duyuran üçte bir: Şirketleri bir önceki yılın satışına göre ne kadar iş duyurduklarına göre sıralayıp üç eşit gruba böldüğümüzde en üstteki (ya da en alttaki) grup.

Kaynaklar

KAP: Kamuyu Aydınlatma Platformu: borsada işlem gören şirketlerin zorunlu açıklamalarını yayımladığı resmî site.
Faaliyet raporu: Şirketin finansal tablolarıyla birlikte yayımladığı, dönemi kendi ağzından anlattığı resmî rapor; şirketin sözleri buradan birebir alınır.

Kaynaklar

Bildirimler, finansal raporlar ve faaliyet raporları KAP'tan; döviz kurları TCMB'den; TMS 29'a geçiş yılında kullanılan resmî TÜFE, TÜİK'in TCMB'de yayımlanan tablosundan. Fon pozisyonları fonların KAP'taki Portföy Dağılım Raporlarından, borsa tedbiri Borsa İstanbul'un KAP'taki kayıtlarından. Veri her iş günü 19:30'da güncelleniyor.

Bu sayfadaki her kural açık depoda, kodun kendisinde:

Büyüme ve kârlılık cevapları: site/lib/sirket.ts
Kâr kalemleri: src/kap_radar/kalem.py
Son 12 aylık satış: src/kap_radar/finansal.py
İşin büyüklüğü: site/lib/skor.ts, sayım: site/lib/sayim.ts
Kur ve KDV dökümü: site/lib/kanit.ts
Kapı: src/kap_radar/cikarim.py
Gece denetimi: scripts/veri_denetimi.py